اشیای Git — blob، tree، commit و hash

Git هر فایل و هر کامیت را با یک اثرانگشت (هش) می‌شناسد. اگر حتی یک حرف پیام کامیت عوض شود، اثرانگشت عوض می‌شود — برای همین «ویرایش تاریخچه» در واقع ساختن کامیت جدید است، نه دستکاری فایل قدیمی.

🎯 اهداف یادگیری

• چهار نوع شیء را نام ببری: blob، tree، commit، tag
• توضیح دهی چرا بازنویسی کامیت هش را عوض می‌کند
• با cat-file و rev-parse یک کامیت را کالبدشکافی کنی
• تفاوت SHA-1 و SHA-256 (مسیر Git ۳.۰) را بدانی

🧠 محتوا آدرس‌دهی

hash("blob " + size + "\0" + content)  →  شناسهٔ فایل

اگر یک بیت عوض شود، شناسه عوض می‌شود. دو فایل یکسان در کل تاریخچه یک blobاند — این است دلیل ارزان بودن شاخه و سریع بودن Git.

شکل ۳ — commit به tree اشاره می‌کند؛ tree به blobها و treeهای فرزند.

🔬 کالبدشکافی یک کامیت

git rev-parse HEAD
git cat-file -p HEAD
git cat-file -p 'HEAD^{tree}'      # در zsh حتماً نقل‌قول بگذار
git ls-tree -r HEAD

خروجی commit شبیه این است:

tree 4c2e9a...
parent a91b77...
author rezaian-dev <mrezaian.dev@gmail.com> 1757400000 +0330
committer rezaian-dev <mrezaian.dev@gmail.com> 1757400000 +0330

feat(auth): add refresh-token rotation

چهار چیز هویت کامیت را می‌سازند: tree، والد(ها)، هویت نویسنده/زمان، پیام. --amend روی هر کدام دست بگذارد، هش جدید است.

🏷️ annotated tag

git tag v1.0.0                     # سبک: فقط یک ref
git tag -a v1.0.0 -m "release"     # شیء tag با امضا و پیام
git cat-file -p v1.0.0

برای انتشار محصول همیشه annotated (و در فصل ۲۶ امضاشده) بساز.

🧮 SHA-1 در برابر SHA-256

Reftable (git init --ref-format=reftable) لایهٔ refs را سریع می‌کند، نه hash را. برای monorepoهای عظیم مفید است.

✅ چک‌لیست فهم